OŚWIADCZENIE

Dostęp do treści zamieszczonych na stronie dla profesjonalistów możliwy jest dla osób uprawnionych zajmujących się ochroną zdrowia lub uprawnionych do wystawiania recept lub zajmujących się obrotem produktami leczniczymi.

XXI Lubelskie Spotkania Naukowe, Lublin, 12-14 września 2019 r.

14.09.2019

To już 21. spotkanie psychiatrów i psychologów klinicznych w Lublinie. Rok po jubileuszu specjaliści z Polski i zagranicy mogli porozmawiać o nowych perspektywach i zagrożeniach w psychiatrii. A jednym z ważniejszych punktów konferencji były sesje poświęcone środowiskowym i cywilizacyjnym zagrożeniom zdrowia psychicznego. W inauguracyjnym wykładzie prof. dr hab. n. med. Jerzy Samochowiec wspomniał o psychiatrii żywieniowej, która bada wpływ jedzenia na emocje i zachowanie człowieka. Jak ważna jest ta nowa dziedzina, pokazują statystyki: rośnie spożycie przetworzonych, wysokokalorycznych produktów, a wraz z nim zapadalność na choroby cywilizacyjne. Nie bez wpływu na zdrowie psychiczne. Tegoroczne Lubelskie Spotkania Naukowe obfitowały więc w tematy dotyczące składników odżywczych, jakości jedzenia, a także zaburzeń odżywiania.

Od żołądka do mózgu

Wydawałoby się, że nadwaga i otyłość niekoniecznie znajdą miejsce na konferencji psychiatrycznej. A jednak jest to problem również natury psychicznej. Mimo iż jako społeczeństwo jemy coraz więcej, tak naprawdę przyswajamy coraz mniej mikro- i makroelementów, w tym tak znaczących dla funkcjonowania naszego układu nerwowego witamin z grupy B, cynku czy magnezu. Profesor Samochowiec wspomniał, że problemy metaboliczne wywołane nadwagą wraz z ograniczoną aktywnością fizyczną i stosowaniem używek łączą się z rosnącą liczbą zaburzeń psychicznych. Tytuł jego wykładu „Zmiana stylu życia jako terapia wspomagająca w leczeniu chorób psychicznych” to właściwie wytyczna, która powinna towarzyszyć i lekarzom, i pacjentom.

Bakteriami w stres

Po tematy gastrologiczne w psychiatrii sięgnęła też dr n. med. Karolina Skonieczna-Żydecka w wykładzie „W zdrowych jelitach – zdrowy duch: O znaczeniu mikrobioty jelitowej dla zdrowia psychicznego”. Ilustracją do tego tematu był schemat osi mózgowo-jelitowej. Wyjaśnia on skomplikowany układ pomiędzy centralnym układem nerwowym a przewodem pokarmowym, z nerwem błędnym oraz sygnalizacją humoralną jako środkami komunikacji. Bakterie jelitowe oraz ich metabolity stanowią istotny element w połączeniu między mózgiem a jelitami, na tyle istotny, że czasami oś mózgowo-jelitową nazywana jest wręcz osią mózg-jelita-mikrobiota.

„Bakterie jelitowe mogą pomóc w radzeniu sobie ze stresem” – powiedział psychiatra i gastrolog (połączenie idealne, jeśli chodzi o badania nad mikrobiotą) prof. Timothy Dinan podczas Zjazdu Europejskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w Warszawie. Właśnie te słowa zawarła w abstrakcie doktor Skonieczna-Żydecka jako punkt wyjścia do rozważań nad psychobiotykami, czyli bakteriami, które rzeczywiście ze stresem całkiem nieźle sobie radzą. Pokazują to badania m.in. Diopa i wsp. (2008) i Messaoudiego i wsp. (2011). Jakimi właściwościami powinien wyróżniać się psychobiotyk? Powinien m.in. wytwarzać związki neuroaktywne (np. GABA), aktywować szlaki neuralne pomiędzy mózgiem a jelitami, wpływać na syntezę neurotransmiterów i neuropeptydów, a także chronić integralność bariery jelitowej. To od „ścisłości” bariery jelitowej zależy właściwa odpowiedź immunologiczna organizmu. Gdy bariera zostaje naruszona wskutek dysbiozy (nierównowagi bakteryjnej w jelicie), do krwiobiegu przedostają się antygeny i patogeny, co jest początkiem subklinicznego stanu zapalnego.

Stres nie pomaga w utrzymaniu integralności bariery jelitowej. Ba, jest wręcz czasami czynnikiem sprawczym problemów ze składem mikrobioty i konsekwencjami z tego wynikającymi. Stres aktywuje wytwarzanie norepinefryny i kortyzolu. Norepinefryna zwiększa patogenność bakterii i wirusów, m.in. poprzez zwiększenie ich zdolności adhezji do nabłonka jelitowego. Kortyzol zaś wywołuje rozszczelnienie złączy ścisłych, które utrzymują barierę jelitową w ryzach. Jako że komunikacja między mózgiem a jelitami jest dwukierunkowa, to i zaburzenia składu mikrobioty potęgują odpowiedź układu limbicznego na stres i wzmagają percepcję bólu.

Jak wiele jest zaburzeń psychicznych wywołanych stresem, wykazała praca Francesco Vailati Riboniego i Catherine Belzung, opublikowana w 2017 roku w piśmie „Current Opinion in Behavioral Sciences”. Oprócz traumy i wydarzeń będących skutkiem intensywnego stresu, które mają oczywiste źródło, na liście są również zaburzenia osobowości, zaburzenia rytmu snu-czuwania, somatyzacja, schizofrenia, zaburzenia depresyjne i lękowe, a także wszelkiego rodzaju uzależnienia. Czy psychobiotyki mogą pomóc w tych zaburzeniach? Z pewnością jako modyfikator składu mikrobioty jelitowej mogą być dużym wsparciem w ich leczeniu. 

Tadek niejadek

„Tadków niejadków” w medycynie określa się jako „picky eaters”. Angielskojęzyczny termin określa osoby, które wykazują niechęć do jedzenia, nie próbują nowych potraw i są bardzo wybredne pod kątem wyboru składników. Czy każdy Tadek-niejadek wymaga leczenia psychiatrycznego? Dr n. med. Agata Misera przybliżyła temat diagnostyki i terapii dzieci z zaburzeniami odżywiania. W wykładzie „To nie lada gratka znaleźć sposób na niejadka, czyli co to jest picky eating i z czym to się je” podkreśliła, że istnieją kryteria diagnostyczne, które wskazują, które dziecko potrzebuje wsparcia terapeutycznego. Czasami niedojadanie jest tylko przejściowym procesem występującym w rozwoju dziecka, a nadmierne skupianie się nad zwyczajami dziecka może wyrządzić im więcej szkody niż pożytku. Z kolei w przypadku dzieci z zaburzeniami odżywiania niezbędna jest zarówno terapia dzieci, jak i psychoedukacja ich rodziców bądź opiekunów. To wzajemne zachowania przy stole często mają wpływ na rozwój choroby. 

Podsumowanie

Oczywiście psychiatria żywieniowa to nie jedyny temat obecny na konferencji. W ciągu dwóch dni odbyło się 8 sesji, 35 wykładów i 9 warsztatów. A w ich zakres wchodziły m.in. terapia uzależnień, zagadnienia farmakologiczne, leczenie zaburzeń afektywnych, schizofrenii czy zaburzeń seksualnych. Niesłabnące zainteresowanie zjazdem pozwala przypuszczać, że na następne spotkania przybędzie jeszcze więcej ekspertów z równie inspirującymi wykładami.

Strona używa cookies Dowiedź się więcej